Geografie

De families Könemann/Könnemann/Kunneman/Kuneman zijn niet gelijkmatig over Nederland verspreid. De Volkstelling van 1947 biedt het volgende beeld:

naamNoord-HollandZuid-HollandUtrecht
Könemann1713
Kunneman5130
Kuneman2013 

Van de overige 10 naamdragers woonden de meesten in Gelderland (vooral mijn familieleden) en een enkele in Noord-Brabant en Limburg. De laatste 50 jaar heeft uiteraard een verder verspreiding plaats gevonden, maar het bovenstaande beeld is nog herkenbaar. Daarnaast ontbreekt de naam Könnemann, waarvan enkele naamdragers in Zuid-Limburg wonen, in de Volkstellingrapportage. Verder weerspiegelt deze verdeling nog uitstekend in welke regio zich onze doelgroep de afgelopen eeuwen heeft opgehouden.

Frappant is dat in 1947 de verspreiding in Nederland het oorspronkelijke immigratiepatroon nog heel goed weerspiegelt. Een beetje gesimplificeerd kan het volgende patroon worden herkend:

    • De Könemannen vestigden zich in de 19de eeuw vanuit Duitsland in Rotterdam e.o. En woonden in 1947 nog steeds grotendeels in Zuid-Holland
    • De Kunemannen kwamen in de 18de eeuw naar Amsterdam en bleven in elk geval in het westen van het land (Noord- en Zuid-Holland) wonen
    • De Kunnemannen kwamen rond 1700 naar Wijk bij Duurstede en verbleven in 1947 ook nog in Utrecht

Ook nu, in 2009, is dit patroon nog wel terug te vinden!

In deze tabel is verder niet te zien dat er ook Kunneman hebben geleefd in Geesteren en omgeving. Deze tak lijkt in de 19de of 20ste eeuw uitgestorven (althans in die streek), maar leeft voort in de naam van de Boerderij Kunneman, thans in gebruik als wijnhoeve (www.wijnhoevekunneman.nl). Gelet op de nabijheid van het Duitse taalgebied, is het goed mogelijk dat de naam Kunneman hier ook ontstaan is, op dezelfde wijze als in Warmsen (zie hieronder).

De herkomst van onze naamdragers

Het spoor van mijn voorouders liep naar Rotterdam, waar mijn overgrootvader Johann Heinrich Könemann in 1849 geboren is. Zijn vader bleek afkomstig uit Warmsen (Koninkrijk Hannover), zoals uit de onderstaande bijlage bij zijn trouwakte blijkt.

Nederlandse vertaling van de geboorteakte van Johann Heinrich Könemann (Warmsen, 1809)

Het aantal Könemannen dat zich uit Duitsland in Nederland heeft gevestigd is tamelijk groot. In de 17de eeuw zijn er verspreid in het land (Amsterdam,, Meppel, Gouda) verschillende Könemannen gevestigd, maar het lijkt er op dat zij in de 21-ste eeuw meestal geen afstammelingen meer hebben. Waarschijnlijk is de Utrechtse tak Kunnemann (afstammelingen van Johannes Kunneman, geb. 1722 in Wijk bij Duurstede., en Sibilla Goes; Johannes is vermoedelijk een zoon van Philip Keuneman uit “Hessenlant” en Hendrikje Visee) een uitzondering op die regel.Met Warmsen zijn we direct in het huidige epicentrum van de Könemannen aangeland. Het Duitse telefoonboek telt 863 vermeldingen van Könemann. In Warmsen, een dorp van 3700 inwoners (zie www.uchte.de ), wonen er al 40 en binnen een straal van 25 km telt dat op tot 166. Nergens anders in Duitsland is zo’n clustering te vinden, al is het aantal Könemannen in de ca. 70 km zuidwestelijker gelegen regio Borgholzhausen/Halle ook groot.

In de 18de eeuw zijn er vooral veel vestigingen in Amsterdam geweest. De meesten hiervan lijken ook binnen enkele generaties te zijn “uitgestorven”. Twee takken zijn er echter tenminste overgebleven (onder de naam Kuneman), afstammelingen van:

  • Jan Hendrik, zoon van Eberhard Henrich Könemann en Catharina Elisabeth Niewohner, geb 1765, Neukirchen (bij Melle, ca. 60 km ZW van Warmsen), maar zijn vader Eberhard Henrich Könemann kwam daar vermoedelijk niet vandaan (door naar Haarlem, Alkmaar)
  • Johan Christiaan, geb. 1738 te Freienhagen

Verder is er rond 1800 een tak ontstaan in Sassenheim/Velzen:

  • Pieter Daniel Könemann (zoon van Johann Heinrich K en Francisca Riechmann, geb. ca. 1790 in Hartum, 18 km ten zuiden van Warmsen)

In Rotterdam hebben zich in de de 19de eeuw tenminste 6 mannelijke Könemannen gevestigd, afkomstig uit Warmsen en directe omgeving:

  • Gerd Heinrich, zoon van Johann Gerd Hinrich K. oder Pieper en Ilse M. Brandt, geb. 1800 te Warmsen
  • Johann Heinrich, zoon van Johann Friedrich K. en Ilse M. Oberheide, Wageb. 1809 te rmsen (Horst)
  • Cord Heinrich, zoon van Johann Rolf K. en Catharina I. auf der Heide, geb. 1819 te Warmsen (Hauskämpen)
  • Dietrich Karl, zoon van Johann Heinrich K. en Katharina M. Sudbrink, geb. 1820 te Warmsen (Bahlen)
  • Karl Wilhelm, zoon van Johann Heinrich K. en Marie E. Morhoff, geb. 1841 te Warmsen (Sapelloh)
  • Friedrich Wilhelm, zoon van Johann Karl Friedrich Diedrich K. en Sophie F. Hoppe, geboren 1857 te Warmsen (Horst)

De afstammelingen van Gerd Heinrich gaan verder als Kuneman door het leven. De andere vijf zijn waarschijnlijk de voorouders van iedereen die in Nederland de naam Könemann draagt. Een deel van de nazaten van Friedrich Wilhelm heet inmiddels Könnemann.

Van wie de thans nog in Nederland levende Kunemannen afstammen, kan ikzelf om privacyredenen niet nagaan, maar voor henzelf biedt deze website voldoende houvast.

Warmsen
Dorpskerk met karakteristiek huis

Voor de herkomst van Könemannen uit Warmsen is een bijzondere bron beschikbaar: een overzicht van de bewoning van alle boerderijen uit Warmsen in de voorbije eeuwen. Het oorspronkelijke overzicht is gepubliceerd in 1830 en gaat tot in de 17e eeuw terug. Een transcriptie van dit overzicht is opgenomen in het gedenkboek “900 Jahre Warmsen” (Schriftenreihe der Samtgemeinde Uchte, Band 5, 1996).

Voor een uittreksel met daarin alleen de boerderijen waarop een Könemann heeft gewoond, kunt u doorklikken op:

Feuerstätte